Coś ty uczynił ludziom?

Belief in ghosts.
Pocztówka z „Dziadów” w reżyserii S. Wyspiańskiego, 1901 rok / Źródło: Polona.pl / J. Sebald (https://tvn24.pl)

Coś ty uczynił ludziom, Mickiewiczu

Norwid zadał to pytanie nie tylko sobie, jakby przewidział, że przyszłe pokolenia również będą mieć z wieszczem kłopot. I to nie jeden, a kilka. Obiegowa opinia głosi, że z reguły ludzie rodzą się rozsądni, uwielbiają wiersze, ale potem idą do szkoły i tam mu ideologicznie namieszają tak, że kaganek oświaty przygasa, a krużganek z kolei klinuje się na sztandarowych „Dziadach”.

Słowiańskie demony

Otóż dawniej ludzi nawiedzały upiory, strzygonie, płanetnicy, wąpierze, zmory, czyli zmarli. Żywe trupy zsyłały zarazy, kusiły i namawiały do złego. Ludzie nie byli niczemu winni, to strzygonie sprowadzały ich na złą drogę, księży na manowce, a młodzież grzesznymi uczynkami brukowała piekło. Kiedy deszcze padały, kury nie niosły, dziecko urodziło się wdowie, wiadomo, sprawił to jakiś płanetnik. W podkrakowskich Toniach chłop Hadramacha to nawet pobił się ze strzygoniem, a w końcu poczęstował kiełbasą. Strzygoniowi nic, a chłop po kiełbasie ledwo przeżył. W Bronowicach Wielkich również grasował strzygoń, ale zamiast chłeptać krew, zadowalał się gorzałką. We wsi Przewóz (dziś Podgórze) ludzie wykoncypowali sobie, że długotrwałe deszcze zaczęły się wraz ze sprowadzeniem wieszcza A. Mickiewicza na Wawel. „Był jakowymś płanetnikiem, co chmury sprowadził”, „miał w sobie złego ducha”, bo „pono wiersami godoł”. Nocami wychodził z sarkofagu, by nękać krakowian. S. Udziela w krakowskim „Czasie” (1899r.) przeprowadził rozmowę z wójtową i tynieckim chłopem, którzy potwierdzili, że poeta A. Mickiewicz winien jest powodzi. Nic dziwnego, że potem reżyser Dejmek miał kłopoty z „Dziadami”, a 122 lata później kurator oświaty odradza pójście na spektakl Mickiewicza. Strzygoń zadziałał, jak niegdyś, kiedy wójtowa nie widziała, a mówiła (z ideologicznym przesłaniem). Zatem myli się ten, kto myśli, że wiara w upiory umarła, gdy niedźwiedź wyszedł z matecznika.

A strzygoń ci z tobą ciemna oświato

Tylko co zrobić, gdy człowiek nie może przystosować się do absurdu na tym padole łez? I gdy „Przybywa bałwanów / po kolejnych zimach, / aż trudno uwierzyć, / że złagodniał klimat” (J. Sipkowski).

29 uwag do wpisu “Coś ty uczynił ludziom?

  1. Małgośka

    Strzyg, straszydeł, wilkołaków, czupiradeł, wiedźm, zmór, upiorów i różnych koszmarów ci u nas dostatek, niezależnie od faktu, kto rezyduje na Wawelu w pozycji poziomej!
    I tak, jak drzewiej upodobali sobie wieś i nękali zazwyczaj chłopów, tak dzisiaj przenieśli się na salony i próbują wpływać na życie całego ( bardziej światłego?) narodu. Wierszem gadają, rapują, plotą bujdy smalone, recenzują sztukę, wyrażają się o nieprzeczytanych książkach noblistki, propagują cnoty niewieście, indoktrynują embriony (nigdy nie jest za wcześnie!).
    I to właśnie te zmory, te straszydła znające jedyną prawdę prawdziwą, dzisiaj – w ostatnim dniu starego roku – zasiądą przed ekranami tv i spędzą Sylwestra Marzeń, w rytm disco i przy pląsach nadpobudzonego seksualnie wokalisty (znasz teksty jego „przebojów”?). Potem pójdą do kościoła i pomodlą się o dobry, równie udany rok. To właśnie są nasze współczesne upiory. Mickiewicz nic tu nie zawinił!

    Ultro! Wszystkiego dobrego, najlepszego w Nowym Roku! Ściskam serdecznie!
    🎄🎄🎄🥂🥂🥂🥂🎄🎄🎄😍😍😍

    Polubione przez 1 osoba

  2. Through your blog I have been able to know and appreciate your country. Their stories are very interesting and opens the way to the knowledge of other latitudes. I am being pleased to have enjoyed your blog for its great content and I thank you for being part of it.
    I wish you a new year that removes all evil to make way for health and happiness! May the new year be special, surprising and happy. Happy New Year 2022. A big hug Ultra.
    Manuel Angel

    Polubione przez 1 osoba

  3. Problem w tym Ultro, że i Strzegonie idą z postępem i każdy z nich chce grać dla siebie. A gdyby tak poszły po rozum do głowy i się zjednoczyły? Co niech się stanie w nadchodzącym 2022 roku.
    Moc najserdeczniejszych życzeń, zdrowia przede wszystkim.
    Pozdrawiam grudniowym słoneczkiem

    Polubione przez 1 osoba

  4. Czytając tę notkę miałem natychmiastowe skojarzenie z Sapkowskim i „Wiedźminem”. Opowieści o Geralcie mocno czerpią właśnie z takich słowiańskich podań o strzygonach, dyjabołach i innych takich. Dużo tam zresztą wpływów celtyckich też 😉

    Zdrówka dla Ciebie Kochana, spokoju i uśmiechu na każdy dzień tego Nowego Roku 🙂 Niech tematy na bloga nigdy Ci się nie kończą 😉

    Polubione przez 2 ludzi

  5. mnie zrobiły przykrość władze Krakowa wychodząc przed szereg i odwołując uliczne Sylwestry, więc znowu nie pojechałem… za to szlag mnie trafi, jak zezwolą na festyn uliczny z okazji „7-miu Króli”… nie wróć, 7-miu to było Krasnoludków, a Króli zdaje się tylko 6-ciu… a zresztą to nie moje święto, tylko jakieś tam wyznaniowe, nie rodzime, lecz obce, napływowe, więc nie muszę tego dokładnie wiedzieć ilu ich było…
    p.jzns 🙂

    Polubione przez 1 osoba

  6. Witaj, Ultro.

    Upiorów po miastach więcej niż w ostępach, a wiem, co mówię, bo właśnie z tych drugich wróciłam. Mam wrażenie, że to blask tak je wabi, nęci. I w ogóle im nie szkodzi. Czyżby dlatego że – sztuczny…

    Spełnienia marzeń w nowym roku, Ultro, Tobie, Twoim Bliskim i Gościom Twojego bloga:)

    Pozdrawiam:)

    Polubione przez 1 osoba

  7. Ultra

    Dziękuję za rzeczowe i wspaniałe komentarze. Przeraszam, z powodu utrzymującej się diplopii, mam spore trudności z pisaniem.
    Zasyłam noworoczne serdeczności

    Polubienie

  8. Ultro, wszystkiego dobrego w nowym roku dla Ciebie i Twojej rodziny.

    Jeśli zaś chodzi o demony, to na te słowiańskie różne były sposoby, mniej czy bardziej skuteczne, kwestia wiary, ale na demony naszych czasów póki co skutecznego sposobu nie ma.

    A dziady zawsze były problemem dla władzy, nie zawsze te mickiewiczowskie.

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s